Baretki nosi się wyłącznie według przepisów właściwych dla danej formacji. W przypadku Policji podstawą jest rozporządzenie MSWiA z 20 maja 2009 r. w sprawie umundurowania policjantów, wskazywane jako Dz.U. nr 90, poz. 738, z późniejszymi zmianami. Ogólna zasada obejmuje lewą stronę munduru wyjściowego, umieszczenie nad górną kieszenią oraz kolejność wynikającą ze starszeństwa odznaczeń.
Jakie są ogólne zasady noszenia baretek?
Baretka jest materiałowym zamiennikiem orderu, odznaczenia, medalu lub odznaki. Stosuje się ją wtedy, gdy przepisy nie wymagają noszenia pełnego odznaczenia. Nie istnieje jednak jeden regulamin obowiązujący wszystkie służby. Inne przepisy mogą dotyczyć Policji, wojska, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej czy Służby Więziennej.
W przywołanych regulacjach dotyczących Policji baretki nosi się na marynarce munduru wyjściowego oraz galowego, obecnie określanego jako mundur wyjściowy ze sznurem galowym. Umieszcza się je po lewej stronie, nad górną kieszenią. Ostateczne zasady zawsze należy sprawdzić w aktualnym regulaminie własnej formacji.
Jak technicznie układać baretki na mundurze?
Przy rozmieszczaniu baretek znaczenie mają zarówno miejsce mocowania, jak i kolejność odznaczeń. W praktyce należy postępować w następującej kolejności:
- Ustal, które odznaczenia mają oficjalne baretki i czy zgodnie z regulaminem nosi się wszystkie stopnie, czy tylko najwyższy stopień danego odznaczenia.
- Ułóż baretki według kolejności starszeństwa, zaczynając od odznaczenia o najwyższej pozycji.
- Umieść je po lewej stronie munduru, bezpośrednio nad górną kieszenią lub na wysokości określonej dla danego kroju kurtki.
- Zachowaj układ od prawej do lewej, patrząc z perspektywy osoby noszącej mundur, oraz ułóż kolejne rzędy bezpośrednio jeden pod drugim.
Podstawowe parametry i zasady techniczne obejmują:
- Wysokość baretki – 8 mm.
- Szerokość baretki – odpowiada szerokości wstążki właściwej dla danego odznaczenia.
- Podkładka – sukienna i czarna, o 2 mm dłuższa oraz szersza od baretki.
- Odstępy – baretki w jednym rzędzie umieszcza się obok siebie, bez przerw.
Standardowo w jednym rzędzie znajdują się trzy baretki. Jeżeli jest ich mniej, układa się je symetrycznie nad środkiem kieszeni. Przy większej liczbie tworzy się dwa lub więcej rzędów. Kolejność wynika z przepisów dotyczących starszeństwa orderów, odznaczeń i medali, a nie z daty ich otrzymania ani z własnej oceny ich znaczenia.
Co zrobić w nietypowej sytuacji?
Układ baretek powinien zapewniać ich czytelność. Jeżeli klapa kurtki mundurowej całkowicie zasłania pierwszą baretkę najwyższego odznaczenia w górnym rzędzie, w tym rzędzie umieszcza się tylko dwie baretki, tak aby obie pozostawały widoczne.
W dwóch dolnych rzędach, gdy przestrzeń nad kieszenią na to pozwala, można umieścić cztery lub więcej baretek. Liczba zależy od szerokości wstążek, dlatego rząd nie zawsze będzie miał identyczną długość. Baretki powinny wypełniać dostępną przestrzeń bez przypadkowych przerw i bez przesuwania ich poza obszar wskazany w regulaminie.
W przypadku policyjnych odznaczeń stopień może być oznaczony na samej baretce. Na przykład w medalu „Za Zasługi dla Policji” brąz oznacza jeden, srebro dwa, a złoto trzy pionowe białe paski umieszczone na czerwonym polu. Analogiczna zasada dotyczy stopni odznaki „Zasłużony Policjant”, której baretka ma niebieskie pole.
Dlaczego nie należy używać baretek kolekcjonerskich?
Baretka dostępna w sprzedaży nie staje się przez to oficjalnym elementem umundurowania. Zamienniki kolekcjonerskie, wykonane prywatnie lub bez zatwierdzonego wzoru, nie mają automatycznie statusu odznaczenia dopuszczonego do noszenia. Umieszczenie ich na mundurze może zostać uznane za naruszenie przepisów dotyczących umundurowania i dyscypliny służbowej.
Dotyczy to także sytuacji, w której konkretne odznaczenie nie ma jeszcze oficjalnej baretki. Przykładem jest odznaka „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi”. Brak zatwierdzonego wzoru dla jej stopni nie upoważnia funkcjonariusza do używania prywatnego zamiennika. Wątpliwości dotyczące starszeństwa, dopuszczalnego wzoru lub miejsca mocowania należy rozstrzygać z komórką kadrową, przełożonym albo osobą odpowiedzialną za umundurowanie w danej formacji.
Najbezpieczniejsza zasada jest prosta: używaj wyłącznie oficjalnych baretek, stosuj kolejność określoną w przepisach i sprawdzaj aktualny regulamin własnej służby. To ważniejsze niż wygląd wzoru dostępnego w sprzedaży cywilnej.
